Volg ons ook op:

Tijdmelding

Ook bekend als 'Tante Cor' of 002

Automatische tijdmelder 'Tante Cor

Als in 1925 het telefoonnet Haarlem als eerste geautomatiseerd wordt, is het niet meer mogelijk om aan de telefoniste te vragen hoe laat het is. Om dit probleem op te lossen wordt in 1930 een bijzonder apparaat in gebruik genomen. De juiste tijd wordt doorgegeven door middel van fluittoontjes. Eerst komen er toontjes voor het aantal uren na middernacht. Dan een serie wisselende toontjes voor de tientallen minuten. Tenslotte volgt een serie toontjes voor de minuten zelf. Ondanks dit ingewikkelde systeem wordt het apparaat de eerste maand al 15.000 maal gebeld.

In 1934 krijgt de elektrotechnicus en uitvinder F.W. Leeuwrik het verzoek om een tijdmelder voor de Gemeentelijke Telefoondienst van Den Haag te maken. Zijn ervaring met geluidsfilm brengen hem op een idee om dat principe in een tijdmelder toe te passen. Dat wordt een grote ronddraaiende trommel met smalle strookjes film waarop het geluid is vastgelegd. Twee fotocellen tasten de filmstrookjes af. Een moederklok, die elke minuut een elektrische impuls afgeeft, bestuurt het apparaat. Bij ieder puls schuift de fotocel van de "minuten" één strook op, na 59 minuten wordt de fotocel van de "uren" één strook verplaatst.

De juiste stem: juffrouw Cor

Als het prototype goed werkt, gaat Leeuwrik op zoek naar een geschikte stem. In het ontwerp stond in eerste instantie:

'...Ook hoeft niet dezelfde persoon alle bandjes te bespreken, doch kan het geheel met medewerking van verschillende personen worden verkregen. Voor de ochtend- en de daguren b.v. iemand met een opgewekte stem en voor de avond- en nachturen zou b.v. een zwaardere mannenstem op zijn plaats zijn'

Uiteindelijk worden de teksten ingesproken door de dan 24-jarige onderwijzeres Cor Hoogendam. Op 9 november 1934 is het dan zover, onder nummer 393131 is de automatische tijdmelder te bereiken. Het apparaat krijgt al snel de naam Tante Cor. De belangstelling voor de nieuwe tijdmelder is zo groot dat de gemeente in 1935 een tweede toestel bestelt. Zelfs in de Tweede Wereldoorlog wordt Tante Cor nog ruim twee miljoen keer per jaar gebeld.

In 1969 valt, na meer dan 35 jaar trouwe dienst, het doek voor de Tante Cors. Dit keer spreekt de actrice Willie Brill het geluid in. Het nieuwe apparaat lijkt op een pick-up met drie armen. De teksten zijn gewijzigd, ook het aantal seconden wordt nu weergegeven. Nieuw is ook de toon die aangeeft dat er tien seconden verstreken zijn. De tijdmelding is dan te bereiken onder 002 en wordt dat jaar ruim 130 miljoen maal gebeld.

Maar ook dit apparaat is intussen een museumstuk geworden. In april 1992 is de mechanische tijdmelder vervangen door één enkel apparaat, de digitizer. Dit is een volledig elektronische klok die door een Duitse langegolfzender continue wordt gelijkgezet. Bewegende delen zijn er niet meer, de stem van Joke Driessen is - net als op een CD - digitaal vastgelegd.

 

 

Aan de Geabonneerden wordt medegedeeld, dat het Centraal-Bureau der Maatschappij thans elken dag het tijdsein ontvangt, waardoor het uurwerk op het Centraal-Bureau naar den middelbaren tijd voor Amsterdam wordt geregeld. Geabonneerden, die hunne uurwerken naar dezen tijd wenschen te regelen, hebben slechts verbinding met 'tijd' aan te vragen. Aan hen wordt dan den juisten middelbaren tijd voor Amsterdam medegedeeld.

Aaankondiging in de Officiële Gids der Nederlandsche Bell-Telephoon Maatschappij (1883).

Haarlem, 1930


Tijdmelder, 1969