Gelukstelegrammen

Met het betalen van een toeslag is het bij de Rijkstelegraaf vanaf 1924 mogelijk

om een telegram af te leveren op een luxe formulier, geluktelegram genaamd (toen nog zonder 's'). Het initiatief ging uit van het Nederlandsch Jeugdleiders Instituut te Amsterdam. Naar buitenlands voorbeeld bestemde de Rijkstelegraaf een deel van de toeslag voor goede doelen op het gebied van het jeugdwerk. Het eerste formulier is een ontwerp van Georg Rueter. In 1931 komen er drie modellen bij. Het zijn ontwerpen van Fokko Mees, Jan Sluyters en Jac. Jongert. In 1935 aangevuld met een vijfde formulier speciaal voor felicitaties bij 25-jarige jubilea; een ontwerp van J. Sjollema.

Koninklijke telegrammen
Een bijzonder luxe telegramformulier wordt vervaardigd ter gelegenheid van het huwelijk van prinses Juliana met prins Bernhard op 7 januari 1937. Het ontwerp is van A. v.d. Vossen. Hiervan maakten bijna 5000 personen en instanties gebruik. De overhandiging aan het prinselijk paar vond plaats in luxe portefeuilles.

Ter gelegenheid van het 40-jarig regeringsjubileum van koningin Wilhelmina op

6 september 1938 werd een speciaal felicitatietelegram ontworpen door L. van Lier-Steffens.

Een voorlopig einde
De dienst voor geluktelegrammen werd op 11 oktober 1943 wegens papierschaarste stopgezet. Om het telegraafverkeer niet onnodig te belasten werd in 1944 zelfs een verbod ingesteld om gelukwensen en rouwbrieven via gewone telegrammen te verzenden.

In 1947 kwam een einde aan dit verbod. Ter gelegenheid van de geboorte van prinses Maria Christina op 18 februari van dat jaar werd een speciaal formulier ontworpen door Joh. Dijkstra (1896-1978). Officieel is de dienst voor geluktelegrammen dan nog gesloten. Deze werd heropend op 1 oktober van dat jaar. Het nieuwe formulier is dan voor algemeen gebruik bestemd.

Begin jaren vijftig volgt een aantal nieuwe ontwerpen van Beate Gleistein en Max Velthuys. Deze formulieren blijven tot 1958 in gebruik. Met de introductie van drie nieuwe formulieren rond 1958 veranderde de naam geluktelegram in gelukstelegram. Ook de aanduiding Rijkstelegraaf wijzigt in Staatsbedrijf der PTT. Deze formulieren bleven tot 1970 in gebruik.

De Berichtendienst
In 1970 werden, op het 25-jarig jubileumexemplaar na, de bestaande gelukstelegrammen vervangen door twee nieuwe ontwerpen, respectievelijk van Peter Boezewinkel en Karel Suyling.

De Telegraafdienst van PTT Telecommunicatie werd daarna in 1983 in een nieuw jasje gestoken en omgedoopt tot PTT-Berichtendienst. Jaarlijks worden dan nog één miljoen telegrammen verwerkt. In 1994 wordt de uitvoering van de dienst uitbesteed aan EMS, de koerier van PTT Post.

Een laatste impuls
Om het verzenden van telegrammen te stimuleren wordt in 1995 het assortiment telegramformulieren geheel vervangen en tevens sterk uitgebreid. Of het nu een geboorte betreft, een kinderfeestje, een huwelijk of een overlijden, voor elke gelegenheid is een fraaie omslag beschikbaar. Deze formulieren blijven voor een groot deel tot aan het einde van de dienst op 31 augustus 2001 in gebruik. Vanaf

1 september 2001 verzorgt het bedrijf Unitel een bezorgingsdienst voor telegrammen via de website www.telegram.nl.

Ontwerp L. van Lier-Steffens, 1938

Ontwerp Georg Rueter, 1924